In organisaties waar HR de AI-implementatie leidt, noemt 56% de workforce grotendeels of volledig AI-ready. Wanneer een crossfunctioneel team zonder HR de leiding heeft, is dat 14%.
Dat verschil komt uit onderzoek van i4cp onder 1.338 business-en HR-leiders. Het bewijst niet dat HR-betrokkenheid automatisch tot een betere implementatie leidt. De cijfers zijn gebaseerd op wat respondenten zelf rapporteren. Toch is dit denk ik een belangrijk signaal en voor mij is het logisch. AI is geen IT-project. Het is een transformatie.
Vooral omdat ik onlangs een medewerker sprak die uitstekend presteerde en collega’s hielp als mentor. Zijn afdeling innovatie wilde met AI precies die werkzaamheden automatiseren waar hij het meeste plezier uit haalde. Hij was bezorgd over zijn baan, maar ook over iets wat in veel businesscases niet voorkomt, blijft mijn werk straks nog wel leuk? En waarom heeft niemand mij iets gevraagd?
De technologie was het probleem niet. Er was over zijn toekomstige werk nagedacht zonder hem daarbij te betrekken.
Dat maakt duidelijk waarom HR aan de voorkant nodig is. Daar worden keuzes gemaakt die later bepalen of medewerkers AI begrijpen, vertrouwen en goed kunnen gebruiken. En misschien ook wel welke kennis je in organisaties wilt houden.
Het i4cp-onderzoek laat nog een verschil zien. Wanneer HR samen met een cross-functioneel team de implementatie leidt, zegt 58% dat AI de strategische impact van HR heeft vergroot. Bij IT-only leiderschap is dat 39%. Zonder HR in het cross-functionele team blijft 20% over.
Wat gebeurt er met het werk?
Ook andere onderzoeken wijzen in dezelfde richting, al meten ze iets anders. McKinsey ziet dat 80% persoonlijke productiviteitswinst ervaart door AI, terwijl 37% positieve impact op het bedrijfsresultaat rapporteert. De organisaties die wel veel waarde realiseren, hebben veel vaker complete workflows herontworpen. Organisaties die wel veel waarde leveren zijn helaas nog maar 6% van het totaal.
Het ontwerpen van werk krijgt nog weinig aandacht. Volgens Deloitte kiest 59% van de organisaties vooral voor een technologiegerichte aanpak. Slechts 14% van de leiders vindt dat hun organisatie goed is in het ontwerpen van de samenwerking tussen mensen en AI. Organisaties die daar bewust tijd in steken, overtreffen twee keer zo vaak hun verwachtingen rond AI-rendement.
Dat verbaast me eigenlijk niet. Een AI-toepassing kan technisch prima werken en toch beroerd uitpakken op de werkvloer. Misschien wordt een proces sneller, terwijl medewerkers vooral drukker worden met het controleren van twijfelachtige output. Of het eenvoudige werk verdwijnt, zonder dat iemand heeft bedacht hoe junioren dan nog ervaring opdoen. Ook kan kostbare vakkennis verdwijnen omdat een taak op papier routinematig leek.
Juist de medewerkers die het werk dagelijks doen, weten waar de uitzonderingen zitten en wanneer professioneel oordeel nodig is. Die kennis vind je zelden volledig terug in een functieprofiel of procesbeschrijving.
Hier hoort HR zich mee te bemoeien
HR hoeft daarvoor geen verstand te hebben van ieder model of iedere technische integratie. Wel moet HR genoeg begrijpen van AI en workflows om mee te kunnen praten voordat een toepassing wordt gekozen.
Dat begint met medewerkers en managers betrekken bij het in kaart brengen van het werk. Wat gebeurt er echt, waar loopt het vast en welke onderdelen vragen ervaring of menselijk contact? Daarna kunnen de business en IT beoordelen waar AI-waarde toevoegt en wat technisch haalbaar is.
Vervolgens moet duidelijk worden wie de output controleert, wanneer een medewerker kan ingrijpen en wie aanspreekbaar blijft als een beslissing verkeerd uitpakt. Dat is inmiddels ook een juridisch onderwerp. Volgens de actuele planning van de Europese Commissie gelden vanaf 2 december 2027 de zwaardere eisen voor hoogrisico-AI bij onder meer werving en personeelsmanagement, inclusief passend menselijk toezicht.
Dan blijven er nog genoeg lastige HR-vragen over. Welke vaardigheden moeten we ontwikkelen? Wat verandert er in loopbaanpaden? Hoe beoordelen we prestaties wanneer AI een deel van het werk doet? En wat verwachten we eigenlijk van managers die straks mensen en AI-agents aansturen?
Gartner plaatst deze onderwerpen in een gezamenlijk domein van HR, IT en de business. Dat lijkt mij terecht. IT bewaakt de technologie, de business blijft eigenaar van het resultaat en HR brengt kennis in over werk, ontwikkeling en gedrag. In de praktijk zal die verdeling nooit helemaal netjes zijn. Het belangrijkste is dat de partijen samen beslissen.
Van HR vraagt dat wel een stap naar voren. Ik zie HR liever in de eerste vergadering waarin een AI-usecase wordt gekozen dan in de laatste vergadering waarin het trainingsplan wordt goedgekeurd. Tegen die tijd zijn de belangrijkste keuzes over het werk namelijk al gemaakt.